Krakowscy tramwajarze w walce o Polskę – wystawa w Muzeum Armii Krajowej

W piątek, 26 września, o godz. 12.00 w Muzeum Armii Krajowej przy ul. Wita Stwosza 12 została otwarta wystawa czasowa „Krakowscy tramwajarze w walce o Polskę”. Ekspozycję będzie można oglądać do 1 lutego 2026 r.

Wystawa przygotowana została przez Muzeum AK w Krakowie przy współpracy z Miejskim Przedsiębiorstwie Komunikacyjnym w ramach obchodów 150 lat komunikacji miejskiej w Krakowie. W wernisażu wzięli udział członkowie rodzin pracowników Krakowskiej Miejskiej Kolei Elektrycznej z czasów okupacji, m.in. córka Wiesława Korpala, syn Ireny Kusion, syn Antoniego Trzmiela oraz krewny Tadeusza Polaczka-Korneckiego, dyrektora KMKE w czasie wojny. Podczas wzruszających przemówień przypomnieli oni trudne losy swoich rodziców.

Otwarcie wystawy zapowiedział dyrektor Muzeum AK dr Jarosław Szarek, który zwrócił uwagę, że aż 170 pracowników komunikacji miejskiej było w czasie okupacji represjonowanych. Dodał, że wystawa ma przywrócić pamięć o tych osobach, którzy ryzykowali życie w walce o wolną Polskę.

Z kolei Rafał Świerczyński, prezes zarządu MPK w Krakowie dziękując za powstanie wystawy podkreślił, że krakowski przewoźnik bardzo dużą wagę przywiązuje do zachowania tradycji i pamięci o swoich pracownikach.  

Ekspozycja przedstawia losy pracowników Miejskiej Kolei Elektrycznej w Krakowie, którzy w czasie okupacji niemieckiej pracując w komunikacji miejskiej angażowali się w działalność konspiracyjną. Motorniczowie, konduktorzy i pracownicy techniczni wykorzystywali swoją pracę i możliwość swobodnego przemieszczania się po mieście do kolportażu prasy podziemnej, przerzutu meldunków, przewożenia broni i obserwacji działań okupanta. Zajezdnie tramwajowe stały się punktami kontaktowymi podziemia, a codzienna służba wielu tramwajarzy – formą cichego oporu wobec Niemców.

Na planszach wystawy ukazano m.in. niezwykłe postawy takich osób jak Wiesław Korpal, motorniczy i żołnierz Armii Krajowej, który pod osłoną pracy w tramwaju przewoził broń, radiostacje i żywność dla mieszkańców krakowskiego getta, a później uczestniczył w przerzutach przez Tatry ratując życie setkom osób, czy Irena Kusion z domu Wyrwińska, łączniczka AK.

Wspomniano także o Marianie Wyrwińskim „Wilku”, partyzancie z oddziału „Żelbet”, a także o dyrektorze Miejskiej Kolei Elektrycznej inż. Tadeuszu Polaczku-Korneckim, który w czasie wojny zatrudniał osoby zagrożone represjami. Został za to aresztowany przez Gestapo i osadzony w KL Auschwitz, gdzie zginął.

Ekspozycja przedstawia również realia okupacyjnej codzienności tramwajarzy – system segregacji rasowej w tramwajach, zakaz korzystania z nich przez Żydów, represje wobec pracowników, aresztowania i przemoc stosowaną przez niemieckie kierownictwo zakładu.

Oprócz plansz narracyjnych zaprezentowane zostaną osobiste pamiątki bohaterów wystawy – m.in. rodzinne fotografie, dokumenty, opaska kombatancka – oraz unikatowe przedmioty ze zbiorów MPK w Krakowie, takie jak drewniana trzymiejscowa ławka tramwajowa z 1938 r. i oryginalny emblemat z czapki motorniczego.

Fot. M. Kwaśniewski