Kraków gotowy do wprowadzenia Strefy Czystego Transportu

System obsługi Strefy Czystego Transportu w Krakowie jest już dostępny z urządzeń stacjonarnych i przenośnych na stronie internetowej sct.zdmk.krakow.pl, jak również w aplikacji mKraków. W kolejnych tygodniach pojawią się jego kolejne funkcjonalności. Od 15 grudnia otwarto z kolei Punkty Obsługi Mieszkańców. SCT zacznie obowiązywać 1 stycznia 2026 r.

System informatyczny jest kluczowym elementem. Dzięki temu można sprawdzić, czy w myśl obowiązujących przepisów nasz pojazd spełnia wymogi SCT, złożyć wnioski o nadanie uprawnienia do wjazdu do strefy oraz uzyskać dostęp do wszystkich usług związanych z nią. Od samego początku cieszy się dużym zainteresowaniem.

Od początku działania systemu, czyli od poniedziałku, 8 grudnia, do czwartkowego poranka na stronie sct.zdmk.krakow.pl, jak również poprzez aplikację mKraków, sprawdzenia, czy samochód będzie miał prawo wjazdu do SCT, dokonało ponad 175 tysięcy osób (w poniedziałek – ok. 62,6 tys., we wtorek – ok. 71,5 tys., w środę – ok. 41 tys.).

Jeżeli chodzi o złożone wnioski o nadanie uprawnień do wjazdu do SCT, było ich w tym samym okresie ok. 6,1 tys. Najwięcej, bo ponad 5,2 tys. dotyczyło uprawnień dla mieszkańców Krakowa, których samochody nie spełniają norm, ale są w myśl prawa zwolnione z tego obowiązku pod warunkiem rejestracji w systemie. Prawie 300 wniosków dotyczyło pojazdów zagranicznych, zaś po około 100 pojazdów specjalnych, pojazdów zabytkowych oraz pojazdów osoby niepełnosprawnej.

1 stycznia 2026 r. wprowadzone zostanie odpowiednie oznakowanie, a wszystkie zasady i uprawnienia wjazdu zaczną funkcjonować zgodnie z uchwałą Rady Miasta Krakowa. Strefa Czystego Transportu obejmie ok. 60 proc. obszaru Krakowa, w obrębie IV obwodnicy Krakowa.

Kto może wjechać do SCT?

Wymogi dla pojazdów osobowych:

• samochody benzynowe muszą spełniać co najmniej normę emisji spalin Euro 4 lub być wyprodukowane co najmniej w 2005 r.
• samochody z silnikiem Diesla muszą spełniać co najmniej normę emisji Euro 6 lub być wyprodukowane co najmniej w 2014 r.

Wymogi dla pojazdów powyżej 3,5 tony (np. ciężarówki, autobusy):

• samochody benzynowe muszą spełniać co najmniej normę emisji spalin Euro 4 lub być wyprodukowane nie wcześniej niż w 2005 r.
• samochody z silnikiem Diesla muszą spełniać co najmniej normę emisji Euro 6 lub być wyprodukowane nie wcześniej niż w 2012 r.

Osoby posiadające samochody z polskimi rejestracjami spełniające te wymagania nie muszą robić nic. Takie pojazdy automatycznie zostaną zakwalifikowane jako uprawnione do wjazdu do strefy i poruszania się po niej.

Bezterminowe zwolnienia dla mieszkańców Krakowa

Osoby zameldowane w Krakowie i płacące w Krakowie podatki otrzymały bezterminowe zwolnienie dla pojazdów, które posiadały przed 26 czerwca 2025 r. – niezależnie od tego, jak stare są te samochody. Swoje pojazdy krakowianie będą musieli zgłosić w systemie – oczywiście tylko wtedy, jeśli ich samochody nie spełniają wymaganych norm. Takiego zgłoszenia trzeba będzie dokonać co roku.

W pewnych sytuacjach zwolnienia przysługują również osobom, które nie są mieszkańcami Krakowa. Te rozwiązania obejmują:

• osoby z niepełnosprawnością – jeśli posiadasz kartę parkingową UE dla osoby z niepełnosprawnościami, możesz jednocześnie zgłosić jeden pojazd, który będzie zwolniony z opłat i będzie mógł wjeżdżać do strefy bez ograniczeń. Karta musi być ważna, a podczas zgłaszania pojazdu trzeba przedstawić kopię karty z widoczną datą ważności oraz imieniem i nazwiskiem osoby uprawnionej
• pacjentów korzystających ze specjalistycznych świadczeń medycznych – jeśli regularnie korzystasz ze specjalistycznych świadczeń medycznych w krakowskich placówkach ochrony zdrowia finansowanych ze środków publicznych (np. rehabilitacja, dializy, chemioterapia, radioterapia), również możesz uzyskać zwolnienie. W takim przypadku przed wjazdem do strefy musisz zgłosić swoją wizytę w systemie SCT oraz potwierdzić ją na miejscu w placówce
• właścicieli pojazdów zabytkowych – jeśli dysponujesz pojazdem zabytkowym wpisanym na listę zabytków przez wojewódzkiego konserwatora, także możesz ubiegać się o zwolnienie
• pojazdy specjalne – właściciele pojazdów specjalnych, takich jak kampery czy food trucki, mogą wjeżdżać do strefy po uprzednim zgłoszeniu pojazdu w systemie. Będą one zwolnione na podstawie danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (wpisu w dowodzie rejestracyjnym).

Opłaty dla osób spoza Krakowa przez trzy lata

Dla osób spoza Krakowa, posiadających pojazdy niespełniające wymogów SCT i nieposiadających uprawnień do zwolnienia, wprowadzono trzyletni okres przejściowy (2026–2028), w którym będzie można wjeżdżać do strefy po uiszczeniu odpowiedniej opłaty.

System opłat został zaprojektowany elastycznie:

• opłata godzinowa – jeśli potrzebujesz wjechać do Krakowa sporadycznie, zapłacisz 2,50 zł za godzinę
• opłata dzienna – w roku 2026, gdy wniesiesz opłatę za dwie godziny z rzędu, będzie to równoznaczne z dopuszczeniem auta do poruszania się po SCT do końca danego dnia. W roku 2027 taka opłata dzienna będzie wynosiła 15 zł (opłata za 6 godzin z rzędu)
• abonament miesięczny – dla osób regularnie dojeżdżających do pracy:
  -w 2026 r. - 100 zł miesięcznie
  -w 2027 r. - 250 zł miesięcznie
  -w 2028 r. - 500 zł miesięcznie.
  -Po 31 grudnia 2028 r. możliwość wykupienia opłat za wjazd przestanie obowiązywać i do strefy będą mogły wjeżdżać z zewnątrz wyłącznie pojazdy spełniające normy emisji (jeśli nie podlegają wcześniej wspomnianym zwolnieniom, np. dla pojazdów specjalnych itp.).

Punkty Obsługi Mieszkańców

W związku z funkcjonowaniem Strefy Czystego Transportu w Krakowie Punkty Obsługi Mieszkańców zostały otwarte 15 grudnia w następujących lokalizacjach:

• siedziba Zarządu Dróg Miasta Krakowa przy ul. Centralnej 53
• biuro Strefy Płatnego Parkowania przy ul. Reymonta 20
• budynki Urzędu Miasta Krakowa:
  -przy al. Powstania Warszawskiego 10
  -przy ul. Wielickiej 28a
  -na os. Zgody 2
• budynek terminalu autobusowo-tramwajowego Górka Narodowa P+R przy ul. Papierni Prądnickich 1
• galeria handlowa przy ul. Stawowej 61 (Galeria Bronowice)
• centrum handlowe przy al. gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego 41 (Galeria Serenada).

We wszystkich tych punktach można uzyskać pomoc w obsłudze systemu, potwierdzić dokumenty oraz uzyskać informacje dotyczące uprawnień. Uiszczenie opłat za wjazd do Strefy Czystego Transportu w Krakowie oraz za nalepkę potwierdzającą uprawnienia (nie jest obowiązkowa) jest zaś możliwe tylko w siedzibie ZDMK przy ul. Centralnej 53 oraz w biurze SPP przy ul. Reymonta 20.

SCT wdrażamy krok po kroku

W kolejnych etapach wdrażania SCT, przed końcem 2025 r., w systemie SCT pojawi się możliwość wnoszenia opłat za wjazd pojazdów niespełniających wymogów. Uruchomione zostaną również specjalne automaty do wnoszenia opłat (tzw. strefomaty), a także możliwość zgłoszenia w systemie SCT przejazdu na wizytę do placówki medycznej objętej zwolnieniem.

Do końca roku pracownicy Zarządu Transportu Publicznego w Krakowie i Zarządu Dróg Miasta Krakowa zorganizują spotkania informacyjne dla mieszkańców oraz członków zarządów i rad wszystkich dzielnic. Wkrótce do krakowian trafi również list prezydenta Krakowa Aleksandra Miszalskiego dotyczący Strefy Czystego Transportu.

Przygotowania do wprowadzenia SCT w Krakowie objęły również spotkania i szkolenia prowadzone z funkcjonariuszami policji i Straży Miejskiej Miasta Krakowa. Prezydent współpracował blisko w tej sprawie z władzami Stowarzyszenia Metropolia Krakowska, które oprócz Krakowa zrzeszają również 14 otaczających go gmin.

Co ważne, Kraków przekaże na działania proekologiczne w gminach Metropolii Krakowskiej równowartość kwoty otrzymanej z opłat za wjazd do SCT, po odjęciu kosztów obsługi funkcjonowania strefy. Oprócz przeznaczenia środków bezpośrednio na wymianę starych pieców na węgiel i drewno, co będzie miało wpływ również na jakość powietrza w Krakowie, gminy ościenne będą mogły wykorzystać je na tworzenie bądź wzmocnienie straży gminnych, kampanie zachęcające do wymiany kopciuchów, budowę parkingów park&ride.

Konsekwentnie dla czystego powietrza

Wprowadzenie od 1 stycznia 2026 r. Strefy Czystego Powietrza w Krakowie to jedno z najważniejszych działań, jakie Kraków podejmuje na rzecz poprawy jakości powietrza, a także reakcja na oczekiwania społeczne. Badanie „Barometr Krakowski 2024” pokazało bowiem, że mieszkańcy wciąż martwią się stanem powietrza, którym oddychają na co dzień, wskazują też na inne uciążliwości: hałas czy brak miejsc parkingowych w centrum.

Kraków od lat, konsekwentnie prowadzi działania mające na celu poprawę stanu powierza. Przez ostatnią dekadę udało się zlikwidować ok. 45 tysięcy tzw. kopciuchów, co sprawia, że w mieście niemal 100 proc. budynków ogrzewane jest ekologicznie. Miasto inwestuje w ekologiczny transport, m.in. tabor tramwajowy i autobusowy, przygotowało Studium kierunków rozwoju metra i rozpoczęło przygotowania do budowy podziemnej kolei. Powstają kolejne parki i ogrody społeczne, drogi dla rowerów itd., a w ramach prezydenckiej inicjatywy „DaSię!” wkrótce odbetonowane zostaną m.in. rondo Mogilskie, plac św. Marii Magdaleny oraz plac Wielkiej Armii Napoleona pod Wawelem.

Fot. Zarząd Transportu Publicznego w Krakowie