Transport publiczny w czasie kryzysu

W ramach Drugiego Ogólnopolskiego Kongresu i Forum Samorządowego Obrony Cywilnej, który odbywał się w Krakowie w dniach 25 i 26 maja, jednym z ważnych poruszonych tematów było funkcjonowanie transportu publicznego w sytuacjach zagrożenia i kryzysu. O wyzwaniach jakie się z tym wiążą mówili eksperci z całej Polski podczas dwóch paneli.

Transport w sytuacji kryzysu i unikanie paniki

Pierwszy z paneli poświęcony był transportowi w sytuacji kryzysu i temu jak unikać paniki. Wzięli w nim udział: Daniel Kubek z Politechniki Krakowskiej, Paweł Obrzut z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego, Łukasz Strutyński – prezes zarządu Międzynarodowego Portu Lotniczego w  Balicach i Mariusz Szałkowski, wiceprezes zarządu MPK w Krakowie. Dyskusja dotyczyła najtrudniejszych kryzysów, które mogą wpływać na transport, takich jak blackout czy cyberatak.

Łukasz Strutyński, zarządzający krakowskim lotniskiem podkreślał rolę procedur bezpieczeństwa, które w sytuacjach zagrożenia dają gwarancję skuteczności działania. Równie ważny są wtedy zarówno odpowiedni sprzęt jak i wykwalifikowana kadra. Nie da się pominąć roli sprawnej komunikacji, aby skutecznie informować nawet o tych najtrudniejszych sprawach.

Mariusz Szałkowski, wiceprezes MPK w Krakowie przypomniał, że MPK w Krakowie ma wiele doświadczeń w radzeniu sobie z różnymi wyzwaniami, tymi mniejszymi, które powodują problemy punktowe, w określonym miejscu miasta oraz takimi, które obejmują konieczność mobilizacji całej floty i pracowników (m.in. Światowe Dni Młodzieży i transport uchodźców po wybuchu wojny w Ukrainie). Zaznaczył, że duże problemy dla transportu miejskiego w Krakowie niesie ze sobą zagrożenie blackoutem, który wyłącza z ruchu tramwaje i w dłuższej perspektywie autobusy elektryczne, które nie mogą być ładowane (to dlatego krakowski przewoźnik w najbliższej przyszłości planuje zakup agregatów, które mają zapewnić funkcjonowanie ładowarek do baterii autobusów elektrycznych, gdy nie ma prądu).

Daniel Kubek z Politechniki Krakowskiej mówił o tym, że cały system transportowy musi współpracować, bo to sieć naczyń połączonych. W sytuacji paraliżu, muszą być przede wszystkim wyznaczone korytarze do przejazdu, aby z miejsca zagrożenia wywieźć ludzi.

O możliwych rozwiązaniach w sytuacjach, gdy nie ma prądu mówił Paweł Obrzut z Małopolskiego Urzędu Marszałkowskiego.  Zaznaczył, że aby system transportowy zasilany energią elektryczną podczas kryzysu nie został zablokowany potrzebne są rozwiązania na szczeblu centralnym. Jako jeden z największych wyzwań w przypadku blackoutu wymienił zakup i rozmieszczenie lokomotyw spalinowych w różnych punktach państwa.

Transport publiczny i mobilność mieszkańców, unikanie blokad dróg

Drugi panel poświęcony był transportowi publicznemu, mobilności mieszkańców i unikaniu blokad dróg. Dyskusję prowadził Rafał Świerczyński, prezes zarządu MPK w Krakowie, który o zagrożeniach rozmawiał z Janem Kuźmińskim, prezesem zarządu Miejskich Zakładów Autobusowych w Warszawie, Zbigniewem Papierskim, prezesem MPK w Łodzi, Maksymem Bratko, prezesem MPK w Rzeszowie i Krzysztofem Dostatnim, prezesem MPK w Poznaniu. 

Jedno z pytań, na które odpowiadali uczestnicy tego panelu dotyczyło konieczności poradzenia sobie z trzydniowym blackoutem. Wszyscy uczestnicy zgodzili się, że w takiej sytuacji najważniejsze jest dysponowanie autobusami spalinowymi, które mogą zastąpić tramwaje i autobusy elektryczne. Okazuje się, że duże miasta, dzięki posiadaniu agregatów o dużej mocy, mogą zapewnić tankowanie autobusów, a tym samym transport, nawet przez kilkanaście dni, podczas których nie będzie prądu.  

Krzysztof Dostani, prezes MPK w Poznaniu podzielił się planami, że w stolicy Wielkopolski w takiej sytuacji autobusy będą kursować zgodnie z rozkładam komunikacji nocnej, która co prawda kursuje rzadziej od tej dziennej, ale obejmuje całe miasto. Powinno to wystarczyć w sytuacji zmniejszonego zapotrzebowania na transport mieszkańców podczas blackoutu. 

Wszystkie duże przedsiębiorstwa w Polsce są zmilitaryzowane i mają swoje obowiązki w sytuacji wystąpienia zagrożenia dla państwa. Każde ma określoną liczbę autobusów spalinowych, która musi zostać przeznaczona na cele wojskowe oraz do ewakuacji mieszkańców w sytuacji zagrożenia. Wszyscy uczestnicy dyskusji zgodzili się, że te obowiązki są w pewnej sprzeczności z ustawą o elektromobilności, która zakłada zakup przez duże miasta tylko i wyłącznie autobusów zeroemisyjnych. Zdaniem uczestników dyskusji, dlatego ta ustawa wymaga pewnej korekty uwzględniającej potrzebę zakupu pojazdów spalinowych do wykorzystania podczas sytuacji kryzysowych. Chodzi o to, aby źródła zasilania autobusów były zdywersyfikowane i składały się zarówno z pojazdów zeroemisyjnych jak i spalinowych.

Wszystkie przedsiębiorstwa stale zwiększają wydatki na obronę przed cyberatakami, które stają coraz częstsze i coraz groźniejsze. Mówił o tym Rafał Świerczyński, prezes MPK w Krakowie przypominając o ataku hakerskim, do jakiego doszło pod koniec 2024 roku, którego celem był paraliż krakowskiej komunikacji. MPK w Krakowie było w stanie się wtedy obronić i szybko przywrócić zablokowane systemy. Ale to zdarzenie poskutkowało podjęciem działań, które jeszcze skuteczniej mają chronić systemy MPK przed cyberatakami.

Uczestnicy dyskusji zwrócili także uwagę na problemy z ładowaniem autobusów elektrycznych w okresie bardzo niskich temperatur, które mogą skutecznie ograniczyć efektywne wykorzystanie floty tych pojazdów w okresie zimowym.